Vài đúc kết nhỏ từ Brand Talk #09

Một trong những bài học lớn là tầm quan trọng của việc chọn đúng người đồng hành.

Có những người rất giỏi, có năng lực, có tài chính hoặc kinh nghiệm, nhưng nếu không cùng vision, giá trị và đích đến cuối cùng thì rất khó đi đường dài.

Một founder muốn xây doanh nghiệp trường tồn sẽ có cách ra quyết định khác với một nhà đầu tư hoặc co-founder chỉ muốn tăng định giá để thoái vốn nhanh. Cả hai mục tiêu có thể đều hợp lý, nhưng nếu không được nói rõ từ đầu, xung đột sẽ xuất hiện khi doanh nghiệp bước vào các giai đoạn quan trọng.

Bài học chính

• Năng lực có thể bổ sung, nhưng hệ giá trị rất khó thay thế.
• Người đồng hành cần cùng tầm nhìn, cùng giá trị, cùng đích đến.
• Chọn sai người đồng hành có thể khiến doanh nghiệp phải rẽ hướng hoặc dừng lại.
• Những gì từng giúp thành công ở giai đoạn trước chưa chắc còn phù hợp cho chặng tiếp theo.

Câu hỏi kiểm tra

• Các co-founder có cùng định nghĩa về “thành công” không?
• Doanh nghiệp này được xây để bán, để trường tồn, hay để tạo một tác động dài hạn?
• Khi gặp quyết định khó, mọi người có dùng cùng hệ giá trị để chọn không?

Một doanh nghiệp tốt không chỉ tạo ra doanh thu và lợi nhuận. Nó còn tạo công ăn việc làm, nâng chuẩn dịch vụ, tạo cơ hội phát triển cho con người, đóng góp cho cộng đồng và góp phần xây dựng thương hiệu Việt.

Khi nhìn doanh nghiệp theo cách này, lợi nhuận vẫn quan trọng, nhưng lợi nhuận là kết quả của một hệ thống tạo giá trị thật, không phải là mục tiêu duy nhất.

4 nhóm giá trị cần nhìn

Câu hỏi trung tâm

Doanh nghiệp này đang tạo ra giá trị gì ngoài doanh thu?

Một doanh nghiệp muốn scale cần hiểu rõ hiệu quả kinh tế trên từng đơn vị: từng phòng, từng cửa hàng, từng điểm bán, từng sản phẩm hoặc từng phân khúc khách hàng.

Tăng trưởng doanh thu không đủ nếu chi phí vận hành làm biên lợi nhuận suy giảm.

Các câu hỏi unit economics cần trả lời

• Một đơn vị sản phẩm/dịch vụ tạo ra bao nhiêu doanh thu?
• Chi phí cố định là gì?
• Chi phí biến đổi là gì?
• Biên lợi nhuận thực tế là bao nhiêu?
• Điểm hoà vốn nằm ở đâu?
• Chi phí nào tạo value?
• Chi phí nào chỉ là thói quen ngành?
• Phần tiết kiệm được nên tái đầu tư vào đâu?

Nguyên tắc cốt lõi

Cái gì tạo giá trị thật cho khách hàng thì giữ lại hoặc đầu tư thêm. Cái gì không tạo giá trị thì mạnh dạn cắt bỏ.

Trong ngành dịch vụ, trải nghiệm khách hàng đi qua trải nghiệm nhân viên trước.

Nếu nhân viên không được tôn trọng, không có lộ trình phát triển, không an tâm về đời sống và không thấy công việc có ý nghĩa, rất khó để họ phục vụ khách hàng bằng sự tử tế thật.

Những yếu tố tạo Happy Staff

• Tôn trọng.
• Đào tạo.
• Lộ trình phát triển.
• Thu nhập hợp lý.
• Ghi nhận.
• Môi trường an toàn.
• Công việc có ý nghĩa.
• Cơ hội thăng tiến.

Bài học

Muốn khách hàng cảm thấy được trân trọng, trước hết nhân viên phải thật sự cảm thấy mình được trân trọng.

Leadership bắt đầu từ việc lead chính mình.

Một người lãnh đạo cần hiểu mình muốn gì, giỏi gì, yếu gì, đang xây điều gì và vì sao điều đó quan trọng. Nếu founder không rõ chính mình, tổ chức sẽ dễ dao động khi gặp biến động.

3 tầng leadership

1. Lead mình.
2. Lead người xung quanh.
3. Lead đội nhóm.

Khi doanh nghiệp lớn hơn, CEO không thể là người xử lý mọi vấn đề. Vai trò cần chuyển từ “người trực tiếp giải quyết” sang “người kiến tạo hệ thống, chọn người, trao quyền và thiết kế luật chơi”.

Bài học

• CEO càng giỏi càng dễ trở thành điểm nghẽn nếu mọi quyết định đều quay về CEO.
• Văn hoá không phải khẩu hiệu, mà là cách tổ chức ra quyết định và hành xử mỗi ngày.
• Tổ chức trưởng thành là nơi nhiều người có thể ra quyết định đúng mà không cần CEO có mặt.

Dù là F&B, lưu trú, bán lẻ hay dịch vụ, bản chất vẫn là People Business.

Doanh nghiệp phải chăm sóc nhiều nhóm người cùng lúc: khách hàng, nhân viên, quản lý, đối tác, cộng đồng, co-founder và nhà đầu tư.

“Caring” không nên chỉ là thông điệp truyền thông. Nó phải trở thành DNA vận hành.

Caring thể hiện qua

• Lắng nghe khách hàng.
• Tôn trọng nhân viên.
• Kết nối với đối tác.
• Hiểu người quản lý.
• Tạo giá trị cho cộng đồng.
• Minh bạch với nhà đầu tư và co-founder.

Bài học

Con người là trung tâm của mọi business bền vững.

Ý tưởng có thể nhiều, nhưng kết quả đến từ năng lực thực thi.

Một ý tưởng giống nhau, nhưng người thực thi khác nhau sẽ tạo ra kết quả khác nhau. Năng lực thực thi là khả năng biến hiểu biết thành sản phẩm, quy trình, doanh thu, lợi nhuận, trải nghiệm khách hàng và đội ngũ vận hành ổn định.

Năng lực thực thi bao gồm

• Biết ưu tiên.
• Có kế hoạch rõ.
• Có quy trình chuẩn.
• Có người chịu trách nhiệm.
• Có dữ liệu đo lường.
• Có kỷ luật thực hiện mỗi ngày.
• Có khả năng học và sửa nhanh.
• Có khả năng đóng gói để nhân rộng.

Bài học

Áp dụng được mới đắt.

Muốn thắng dài hạn trong một ngành, doanh nghiệp không chỉ tối ưu phần mình trực tiếp bán. Doanh nghiệp cần hiểu và tối ưu toàn bộ chuỗi giá trị.

Trong mô hình hospitality/lưu trú/F&B, chuỗi giá trị có thể bao gồm chủ đất, vệ sinh, bảo trì, điện nước, nội thất, công nghệ, vận hành, đối tác dịch vụ và khách hàng.

Doanh nghiệp cần làm tốt hơn

• Deal tốt hơn.
• Tích hợp tốt hơn.
• Tối ưu toàn chuỗi.
• Kiểm soát chi phí tốt hơn.
• Chủ động hơn với nguồn lực quan trọng.
• Nâng chất lượng từ các mắt xích phía sau.

Bài học

Lợi thế dài hạn không chỉ nằm ở sản phẩm cuối cùng, mà nằm ở khả năng làm chủ và tối ưu các mắt xích tạo ra sản phẩm đó.

Một doanh nghiệp bền vững nên tăng trưởng sau khi đã xây được value thật.

Nếu growth đi trước value, doanh nghiệp dễ mở rộng sự thiếu ổn định. Nếu value được thiết kế đúng, growth có nền tảng tốt hơn.

Lộ trình 8 bước

1. Hiểu mình.
2. Chọn ngành.
3. Hiểu khách hàng.
4. Thiết kế value.
5. Cắt lãng phí.
6. Chăm đội ngũ.
7. Đóng gói quy trình.
8. Scale.

Nguyên tắc

Value trước. Growth bền vững sau.

Khi tổ chức lớn lên, vấn đề không chỉ là thiếu thông tin. Vấn đề nguy hiểm hơn là thông tin bị làm đẹp, bị bóp méo, bị giấu đi hoặc chỉ được nói theo cách “cho có”.

Communication chân thật giữa các key person là nền tảng để doanh nghiệp sửa nhanh, học nhanh và ra quyết định đúng.

Các cơ chế nên có

Bài học

Nói thật để sửa nhanh.

Giữ người không chỉ bằng lương.

Lương thấp làm người giỏi dễ rời đi, nhưng lương cao một mình không đủ tạo gắn kết dài hạn. Nhân sự ở lại khi họ thấy sự phát triển của bản thân gắn với sự phát triển của doanh nghiệp.

Những yếu tố giữ người bằng giá trị thật

• Lương cạnh tranh.
• Thăng tiến.
• Đào tạo.
• ESOP.
• Chia sẻ lợi nhuận.
• Công việc có ý nghĩa.
• Ghi nhận.
• Minh bạch.

Chuyển đổi tâm thế

Bài học

Từ làm thuê → đồng hành.

6 thông điệp tóm tắt

Câu gói gọn

Doanh nghiệp bền vững = tạo giá trị thật.